ℹ️ **Metodlar və Funksiyalar nədir?** Metodlar (funksiyalar) kod bloklarını təkrar istifadə etmək üçün yazılır. Məsələn: - Bir kod parçasını bir neçə yerdə istifadə etmək istəyirsənsə. - Kodun oxunaqlığını artırmaq istəyirsənsə. Metodların əsas xüsusiyyətləri: 1. Giriş parametrləri ala bilər. 2. Nəticə qaytara bilər. Metodların Strukturu: ``` return_type MethodName(parameters) { // Kodlar buraya yazılır. return value; // Əgər nəticə qaytaracaqsa. } ``` **📌 İlk Tapşırıq:** Tələb: Bir metodu yaz, hansı ki bir massivdə ən böyük və ən kiçik elementi tapıb qaytarır. **💡İpucu:** Metod iki dəyər qaytarmalıdır (ən böyük və ən kiçik). Parametr olaraq massivi qəbul edir.

### 1. Metodların əsasları - Nədir?: Metodlar müəyyən bir işi yerinə yetirmək üçün yazılmış kod bloklarıdır. Onlar kodunuzu daha səliqəli, təkrar istifadəyə yararlı və başa düşülən edir. - Necə yaradılır?: ``` returnType MethodName(parameters) { // Kodlar return value; // Əgər `returnType` qaytarmaq tələb edirsə } ``` ### 2. Metod növləri - Geri dəyər qaytaran (Return Type): ``` int Add(int a, int b) { return a + b; // Ədəd qaytarır } ``` - Geri dəyər qaytarmayan (void): ``` void PrintMessage(string message) { Console.WriteLine(message); // Yalnız ekrana çıxış } ``` ### 3. Parametrlər və arqumentlər - **Parametrlər** metod daxilində istifadə olunan dəyişənlərdir: ``` void Greet(string name) { Console.WriteLine($"Salam, {name}!"); } ``` - **Arqumentlər** metodu çağıranda ötürdüyümüz dəyərlərdir: ``` Greet("Codestack"); // Nəticə: Salam, Codestack! ```

**📌 Tapşırıq 2: Sadə parametrsiz metod** Bir metod yaz: - Adı `WelcomeMessage` olsun. - Heç bir parametr qəbul etmir. - İstifadəçiyə xoş gəldiniz mesajı göstərir: "_Xoş gəldiniz, proqramımıza başlaya bilərsiniz!_".

**📌 Tapşırıq 3: Parametrli metod** Bir metod yaz: - Adı `GreetUser` olsun. - Parametr olaraq istifadəçinin adını qəbul edir. - İstifadəçiyə fərdi salam göndərir, məsələn: "_Salam, Mirzaagha! Proqramımıza xoş gəldiniz!_".

**📌 Tapşırıq 4: Çox parametrlərlə işləyən metod** Bir metod yaz: Adı `CalculateSum` olsun. - Parametrlər: - Birinci ədəd (int tipində) - İkinci ədəd (int tipində) - Bu iki ədədin cəmini hesablayıb qaytarsın və ekranda göstərsin.

Əgər İndi Daha Mürəkkəb Tapşırıq İstəyirsənsə: Yeni bir tapşırıq üzərində çalışaraq bu bilikləri daha da möhkəmləndirə bilərik: - Tapşırıq 1: "Massivin həm tək, həm də cüt ədədlərini qaytaran metod, amma əlavə olaraq hər iki qrupun cəmini də qaytar." - Çıxış: Həm massivlər, həm də tək və cüt ədədlərin cəmi. - Tapşırıq 2: "Massivdə hər hansı bir ədədin neçə dəfə təkrarlandığını tapan metod yaz." - Tapşırıq 3: "Verilmiş bir massivdə ən uzun aralıq (subarray) tapan metod yaz. Həmin aralıq yalnız müsbət ədədlərdən ibarət olmalıdır."

C# Metodlar və Funksiyalar öyrənirik

mmirzaagha

ℹ️ Metodlar və Funksiyalar nədir?

Metodlar (funksiyalar) kod bloklarını təkrar istifadə etmək üçün yazılır. Məsələn:

Bir kod parçasını bir neçə yerdə istifadə etmək istəyirsənsə.
Kodun oxunaqlığını artırmaq istəyirsənsə.

Metodların əsas xüsusiyyətləri:

Giriş parametrləri ala bilər.
Nəticə qaytara bilər.

Metodların Strukturu:

return_type MethodName(parameters)
{
    // Kodlar buraya yazılır.
    return value; // Əgər nəticə qaytaracaqsa.
}

📌 İlk Tapşırıq:
Tələb: Bir metodu yaz, hansı ki bir massivdə ən böyük və ən kiçik elementi tapıb qaytarır.

💡İpucu:
Metod iki dəyər qaytarmalıdır (ən böyük və ən kiçik).
Parametr olaraq massivi qəbul edir.

mmirzaagha

1. Metodların əsasları

Nədir?: Metodlar müəyyən bir işi yerinə yetirmək üçün yazılmış kod bloklarıdır. Onlar kodunuzu daha səliqəli, təkrar istifadəyə yararlı və başa düşülən edir.
Necə yaradılır?:

returnType MethodName(parameters)
{
    // Kodlar
    return value; // Əgər `returnType` qaytarmaq tələb edirsə
}

2. Metod növləri

Geri dəyər qaytaran (Return Type):

int Add(int a, int b)
{
    return a + b; // Ədəd qaytarır
}

Geri dəyər qaytarmayan (void):

void PrintMessage(string message)
{
    Console.WriteLine(message); // Yalnız ekrana çıxış
}

3. Parametrlər və arqumentlər

Parametrlər metod daxilində istifadə olunan dəyişənlərdir:

void Greet(string name)
{
    Console.WriteLine($"Salam, {name}!");
}

Arqumentlər metodu çağıranda ötürdüyümüz dəyərlərdir:

Greet("Codestack"); // Nəticə: Salam, Codestack!

mmirzaagha

İndiki mərhələdə fokusumuz:

1. Metodların təməli: Parametrlər, geri dəyər qaytarmaq (return), void metodlar.
2. Metodlarla praktiki tapşırıqlar: Kod təkrarlanmasının qarşısını almaq və istifadə rahatlığı.
3. Massivlər və metodların birlikdə istifadəsi: Bu, keçmiş mövzuların davamıdır.

mmirzaagha

📌 Tapşırıq 2: Sadə parametrsiz metod
Bir metod yaz:

Adı WelcomeMessage olsun.
Heç bir parametr qəbul etmir.
İstifadəçiyə xoş gəldiniz mesajı göstərir: “Xoş gəldiniz, proqramımıza başlaya bilərsiniz!”.

mmirzaagha

📌 Tapşırıq 3: Parametrli metod
Bir metod yaz:

Adı GreetUser olsun.
Parametr olaraq istifadəçinin adını qəbul edir.
İstifadəçiyə fərdi salam göndərir, məsələn: “Salam, Mirzaagha! Proqramımıza xoş gəldiniz!”.

mmirzaagha

📌 Tapşırıq 4: Çox parametrlərlə işləyən metod
Bir metod yaz:
Adı CalculateSum olsun.

Parametrlər:
- Birinci ədəd (int tipində)
- İkinci ədəd (int tipində)
Bu iki ədədin cəmini hesablayıb qaytarsın və ekranda göstərsin.

mmirzaagha

Massivdəki tək və cüt ədədləri ayıran bir metod. Bu metod iki ayrı massiv qaytarır: biri tək ədədlər üçün, digəri isə cüt ədədlər üçün.

#region Tek ve Cut ededlere ayirmaq
Console.WriteLine("Massivin olcusunu qeyd edin: ");
int size = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
int[] numbers = new int[size];
for (int i = 0; i < size; i++)
{
    Console.WriteLine($"Massivin {i + 1}-ci ededini daxil edin:");
    numbers[i] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
}

var result = SeperatedOddEven(numbers);

Console.WriteLine("Massivin tek ededleri: ");
foreach (int num in result.odd) // Odd üçün tək ədədləri çap edir
{
    Console.Write(num + " ");
}
Console.WriteLine();

Console.WriteLine("Massivin cut ededleri: ");
foreach (int num in result.even) // Even üçün cüt ədədləri çap edir
{
    Console.Write(num + " ");
}
Console.WriteLine();
#endregion

static (int[] odd, int[] even) SeperatedOddEven(int[] numbers)
{
    int evenCount = 0;
    int oddCount = 0;

    // Tək və cüt ədədləri say
    foreach (int i in numbers)
    {
        if (i % 2 == 0)
            evenCount++;
        else
            oddCount++;
    }

    // Massivləri elan et
    int[] evenNumbs = new int[evenCount];
    int[] oddNumbs = new int[oddCount];
    int evenIndex = 0, oddIndex = 0;

    // Ədədləri uyğun massivlərə əlavə et
    foreach (int i in numbers)
    {
        if (i % 2 == 0)
            evenNumbs[evenIndex++] = i;
        else
            oddNumbs[oddIndex++] = i;
    }

    return (oddNumbs, evenNumbs); // Tuple olaraq qaytar
}

Giriş və Çıxış nümunəsi:

Giriş:

Massivin olcusunu qeyd edin: 
6
Massivin 1-ci ededini daxil edin:
3
Massivin 2-ci ededini daxil edin:
4
Massivin 3-ci ededini daxil edin:
7
Massivin 4-ci ededini daxil edin:
8
Massivin 5-ci ededini daxil edin:
9
Massivin 6-ci ededini daxil edin:
2

Çıxış:

Massivin tek ededleri: 
3 7 9 
Massivin cut ededleri: 
4 8 2

mmirzaagha

Əgər İndi Daha Mürəkkəb Tapşırıq İstəyirsənsə:
Yeni bir tapşırıq üzərində çalışaraq bu bilikləri daha da möhkəmləndirə bilərik:

Tapşırıq 1: “Massivin həm tək, həm də cüt ədədlərini qaytaran metod, amma əlavə olaraq hər iki qrupun cəmini də qaytar.”
- Çıxış: Həm massivlər, həm də tək və cüt ədədlərin cəmi.

Tapşırıq 2: “Massivdə hər hansı bir ədədin neçə dəfə təkrarlandığını tapan metod yaz.”

Tapşırıq 3: “Verilmiş bir massivdə ən uzun aralıq (subarray) tapan metod yaz. Həmin aralıq yalnız müsbət ədədlərdən ibarət olmalıdır.”

mmirzaagha

🧩 Metodlar (Methods)

Metodlar proqramda təkrarlanan kodları qısaltmaq, oxunaqlılığı artırmaq və strukturlaşdırmaq üçün istifadə olunur.
Sadə dillə desək — metodlar proqramda “mini funksiyalar” kimidir.
Bir dəfə yazırsan, istədiyin qədər çağırırsan.

🧱 Əsas quruluş:

return_type MethodName(parameters)

{
    // metodun içindəki kod
    return value; // (əgər return_type void deyilsə)
}

🔹 Nümunə 1: Heç nə qaytarmayan (`void`) metod

static void SalamVer()
{
    Console.WriteLine("Salam, xoş gəldin!");
}

👉 Bu metodu Main içindən belə çağırırıq:

static void Main(string[] args)
{
    SalamVer();  // Metod çağırıldı
}

🔹 Nümunə 2: Parametr alan metod

static void SalamVer(string ad)
{
    Console.WriteLine($"Salam, {ad}!");
}

Çağırılışı:

static void Main(string[] args)
{
    SalamVer("Mir");
}

🔹 Nümunə 3: Geri dəyər qaytaran metod (`return`)

static int Topla(int a, int b)
{
    return a + b;
}

Çağırılışı:

static void Main(string[] args)
{
    int netice = Topla(5, 7);
    Console.WriteLine("Cəm: " + netice);
}

İndi sən yaz:
➡️ “Topla” metodunu özün yaz (iki ədədi toplayıb nəticəni qaytarsın).

💡 Metodlarda Overloading (metodun eyni adda, fərqli parametrlə işləməsi) mövzusu

Misal:

static int Topla(int a, int b)
{
    return a + b;
}

static double Topla(double a, double b)
{
    return a + b;
}

Burda eyni ad var — amma fərqli tipli parametrlər.
C# avtomatik uyğun olanı seçir:

Console.WriteLine(Topla(2, 3));      // int versiyası
Console.WriteLine(Topla(2.5, 3.7));  // double versiyası

Metod çağırışı	Hansı işləyir	Nəticə
`Vurma(4, 5)`	`int` versiyası	`20`
`Vurma(2.5, 4.2)`	`double` versiyası	`10.5`

😎İndi səndən kiçik tapşırıq
🧩 İndi sən özün “Çıxma” adlı metod yaz — iki ədəd alıb fərqini qaytarsın.
🧩 Eyni qayda ilə “Bolme” (bölmə) adlı metod yaz — həm int, həm double üçün.

mmirzaagha

Əla 😎 — indi çox vacib bir mövzuya, void metodlara keçirik!
Bu, C#-da metodların nəticə qaytarmadığı (yəni return istifadə etmədiyi) haldır.

Tip	Nəticə qaytarır?	Məsələn
`int`, `double`, `string`, və s.	✅ Bəli	`int Topla(int a, int b)`
`void`	❌ Xeyr	`void MesajYaz()`

💡 Sadə nümunə:

static void MesajYaz()
{
    Console.WriteLine("Salam! Bu, void metodudur.");
}

Bu metod ekrana mesaj yazır, amma heç bir nəticə qaytarmır.

🔹 İstifadə nümunəsi:

static void Main(string[] args)
{
    MesajYaz();
}

➡️ Çıxış:
Salam! Bu, void metodudur.

🧩 Bir az daha praktik nümunə:

static void Salamla(string ad)
{
    Console.WriteLine($"Salam, {ad}! Xoş gəldin!");
}

İstifadə:

static void Main(string[] args)
{
    Salamla("Mirzaagha");
}

➡️ Nəticə:

Salam, Mirzaağa! Xoş gəldin!

📘 Nəticə:

void metodlar iş görür, amma heç bir nəticə (return) qaytarmır.
Məsələn: ekrana yazı çıxarmaq, fayla yazmaq, məlumatı silmək və s.

İndi sən yaz:
✅ void ToplaYazdir(int a, int b) adlı metod yaz — iki ədədi toplayıb cəmini ekrana yazsın.

🧭 Qısa xülasə – Metodların növləri:

Növ	Nəticə qaytarır?	Məsələn	İzah
`void`	❌ Yox	`void toplaYazdir()`	Yalnız əməliyyat aparır, nəticəni ekrana verir
`int`, `double`, `string` və s.	✅ Bəli	`int Topla()`	Hesablama aparır və nəticəni `return` ilə geri qaytarır
Overload	⚙️ Bəli	`Topla(int a, int b)` / `Topla(double a, double b)`	Eyni adlı, fərqli parametrləri olan metodlar

mmirzaagha

🧩 Parametr ötürmə üsulları — `value` və `reference`

C#-da metodlara dəyişən ötürərkən iki fərqli üsuldan istifadə olunur:

⚙️ 1. Value Type ötürülmə (dəyər üzrə)

Burda dəyişənin dəyəri metodun içinə kopyalanır.
Yəni metodda dəyişiklik etsən belə, əsas dəyişən dəyişmir.

static void Main(string[] args)
{
    int x = 10;
    DeyeriArtir(x);
    Console.WriteLine(x); // çıxış: 10 (dəyişmir)
}

static void DeyeriArtir(int a)
{
    a = a + 5;
}

🧠 İzah:
a — x dəyişəninin kopyasıdır, ona görə adəyişsə də, x dəyişmir.

🧷 2. Reference Type ötürülmə (ref və out ilə)

Burda dəyişənin özü (ünvanı) göndərilir.
Yəni metodda dəyişiklik etsən, əsas dəyişən də dəyişir.

refnümunəsi:

static void Main(string[] args)
{
    int x = 10;
    RefIleArtir(ref x);
    Console.WriteLine(x); // çıxış: 15
}

static void RefIleArtir(ref int a)
{
    a = a + 5;
}

🧠 İzah:
ref deməkdir “bu dəyişənin ünvanını göndər”.
Yəni a birbaşa x-in özünü göstərir.

out nümunəsi:

out da refkimidir, amma fərq:

ref — dəyişən əvvəlcədən dəyər almalıdır
out — dəyişən metodda dəyər almalıdır

static void Main(string[] args)
{
    int netice;
    OutIleHesabla(out netice);
    Console.WriteLine(netice); // çıxış: 100
}

static void OutIleHesabla(out int a)
{
    a = 50 * 2;
}

✳️ Cədvəl ilə fərqlər:

Açar söz	Dəyər əvvəl verilməlidirmi?	Metodda dəyişsə əsas dəyişənə təsir edirmi?
(yox) — value	✅ Bəli	❌ Xeyr
`ref`	✅ Bəli	✅ Bəli
`out`	❌ Xeyr	✅ Bəli

mmirzaagha

İndi sənə praktik sual (mini test):


int a = 5;
RefArtir(ref a);
Console.WriteLine(a);

static void RefArtir(ref int x)
{
    x += 10;
}