C# Massiv öyrənirik

mmirzaagha

Massivlər (Arrays)

ℹ️ Massiv, bir neçə eyni tipli məlumatı bir yerdə saxlamaq üçün istifadə olunan verilənlər strukturudur. Bu, xüsusilə çoxlu məlumatı daha səliqəli və strukturlaşdırılmış formada idarə etmək üçün çox faydalıdır.

Massivlərin yaradılması
int[] numbers = new int[5]; // 5 elementdən ibarət bir tam ədədlər massivi

Və ya birbaşa dəyərlər verməklə:
int[] numbers = { 10, 20, 30, 40, 50 }; // 5 elementli massiv

Massivdəki elementlərə indeks vasitəsilə müraciət edilir:

Console.WriteLine(numbers[0]); // İlk element (10)
numbers[1] = 25; // İkinci elementi dəyişir (20 → 25)

Sadə nümunə

int[] numbers = { 5, 10, 15, 20, 25 };

for (int i = 0; i < numbers.Length; i++)
{
    Console.WriteLine($"Element {i + 1}: {numbers[i]}");
}

📌Tapşırıq 1
İstifadəçidən 5 ədəd daxil etməsini istəyən proqram yazın.
Daxil edilmiş ədədləri massivdə saxlayın.
Ən böyük və ən kiçik ədədi tapın və istifadəçiyə göstərin.

İlk tapşırıq üçün kodun strukturu belə olacaq:

Tapşırıq: Ən böyük və ən kiçik ədədi tapmaq
Tələblər:

İstifadəçidən 5 ədəd daxil etməsini istəyin.
Daxil edilmiş ədədləri bir massivdə saxlayın.
Ən böyük və ən kiçik ədədi tapın və göstərmək üçün Console.WriteLine istifadə edin.

Gözləntilər:

Proqram sizdən 5 ədəd daxil etməyinizi xahiş edəcək.
Ən böyük və ən kiçik ədədləri ekranda göstərəcək.

DevAz

int[] numbers = new int[5];
Console.WriteLine("Zehmet olmasa 5 eded daxil edin:");
for (int i = 0; i < numbers.Length; i++)
{
    Console.Write($"Ədəd: {i + 1}: ");
    numbers[i] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
}

int max = numbers[0];
int min = numbers[0];

for (int i = 1; i < numbers.Length; i++)
{
    if (numbers[i] > max)
        max = numbers[i];
    if (numbers[i] < min)
        min = numbers[i];
}

Console.WriteLine($"Ən böyük ədəd {max}");
Console.WriteLine($"Ənkiçik ədəd {min}");

Mənim həllim belədir. Spoilər əlavə etdim məndə. Keçən dərsdə bir şərhdə əlavə edilmişdi. Düşündüm görmək istəyən, görsün yalnız.

mmirzaagha

DevAz Nəzərdən keçirdim, işləkdi 👍️

mmirzaagha

📌 Tapşırıq 2: Sadaladığınız Ədədlərin Cəmi və Ortaqiyməti

İstifadəçidən neçə ədəd daxil edəcəyini soruşun.
Daha sonra istifadəçidən bu ədədləri bir-bir daxil etməsini istəyin.
Bu ədədləri toplayın və onların cəmini ekranda göstərin.
Əlavə olaraq, həmin ədədlərin orta qiymətini hesablayıb ekrana yazdırın.

Nümunə İcra:

Proqram işləyərkən belə görünməlidir:
Neçə ədəd daxil edəcəksiniz? 3
Ədəd 1: 5
Ədəd 2: 10
Ədəd 3: 15

Cəm: 30
Orta qiymət: 10

💡 Əlavə olaraq köməkçi vasitə:
Orta qiymət (və ya orta hesabi) verilmiş dəyərlərin cəminin onların sayına bölünməsi yolu ilə hesablanır. Bu, əsasən verilənlər dəstəsindən ümumi bir dəyəri tapmaq üçün istifadə olunur. Gündəlik həyatda da, məsələn, qiymətləri, yaşları və ya digər ölçüləri təhlil etmək üçün tətbiq edilir.

                Dəyərlərin sayı
Orta qiymət =   ________________
               
                      Cəm

Bu tapşırığı həll etməyə çalış. Əgər bir yerdə çətinlik çəksən, mən buradayam! Uğurlar! 😊

E10000

mmirzaagha chox sagolun zehmetinize gore. Menkodu yazdim ancaq bir problem var. Niye her zaman minimum deyer 0 olur?

Console.WriteLine("Neche eded daxil edeceksiniz? : ");
int size = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
int[] array = new int[size];
int max = 0;
int min = 0;
for (int i = 0; i < size; i++)
{
    Console.WriteLine($"Massivin {i + 1} - ci deyeri: ");
    array[i] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
    if (array[i] > max)
    {
        max = array[i];
    }
    if (array[i] < min)
    {
        min = array[i];
    }
}

Console.WriteLine($"Massivin en boyuk deyeri: {max}");
Console.WriteLine($"Massivin minumum deyeri: {min}");

mmirzaagha

E10000

Kodunuzda minimum dəyərin hər zaman 0 olması ilə bağlı problem int min = 0; xəttindən qaynaqlanır. Başlanğıc olaraq min dəyişənini 0-a təyin edirsiniz, lakin bu, mənfi ədədləri düzgün hesablamamağınıza səbəb olur. Çünki heç bir mənfi ədəd 0-dan kiçik deyilmiş kimi işlənir.

Problem və Həlli:

Problem:

max və min dəyişənlərinə düzgün başlanğıc dəyəri verilməyib.
max üçün başlanğıc dəyəri 0 verilməsi doğru ola bilər, ancaq daha ümumi yanaşma massivin ilk elementini istifadə etməkdir.
min üçün isə başlanğıc dəyəri massivin ilk elementi olmalıdır, çünki 0 hər zaman mənfi ədədlər üçün yanlışdır.

Həll: max və min dəyərlərini massivin ilk elementi (array[0]) ilə təyin edin. Sonra dövrü 1-dən başladaraq davam etdirin.

Düzgünləşdirilmiş Kod:

Console.WriteLine("Neche eded daxil edeceksiniz? : ");
int size = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
int[] array = new int[size];

// İlk elementləri max və min kimi təyin edirik.
Console.WriteLine("Massivin 1 - ci deyeri: ");
array[0] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
int max = array[0];
int min = array[0];

// Dövrü 1-dən başladırıq, çünki 0-cı elementi artıq götürdük.
for (int i = 1; i < size; i++)
{
    Console.WriteLine($"Massivin {i + 1} - ci deyeri: ");
    array[i] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());

    // Maksimumu tapırıq.
    if (array[i] > max)
    {
        max = array[i];
    }

    // Minimumu tapırıq.
    if (array[i] < min)
    {
        min = array[i];
    }
}

Console.WriteLine($"Massivin en boyuk deyeri: {max}");
Console.WriteLine($"Massivin en kicik deyeri: {min}");

Nəticə:
Bu düzəlişdən sonra:

max və min dəyərləri massivin ilk elementinə əsaslanacaq.
Mənfi ədədlər daxil edilsə belə, min dəyəri düzgün işləyəcək.
Dövr daha düzgün və təhlükəsiz işləyəcək.

mmirzaagha

E10000
Sənin yazdığın kodda max və min dəyişənlərinin dövr içərisində təyin edilməsi bir problemi ortaya çıxarır:

Başlanğıc dəyərlər kimi əvvəlcədən düzgün bir müqayisə üçün massivin ilk elementini istifadə etmək mümkün olmur.
Dövr başladıqda, max və min əvvəlcədən konkret bir baza dəyəri almalıdır ki, dövr ərzində onların dəyərləri düzgün müqayisə olunsun.

Bu səbəbdən massivin ilk elementini (ilk daxil edilən ədədi) dövrün xaricində max və min olaraq təyin edirik. Bunun üstünlükləri bunlardır:

1. Əsaslandırma:
Sənin Yazdığın Kod:

int max = 0;
int min = 0;

Burada max və min dəyərləri sıfırdan başlayır.
Əgər massiv mənfi ədədlərdən ibarət olarsa, heç bir dəyər sıfırdan kiçik olmadığı üçün min yanlış nəticə verəcək.

Düzəlişdə Edilən Yanaşma:

array[0] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine()); // İlk ədədi daxil edirik
int max = array[0];
int min = array[0];

Massivin ilk elementi avtomatik olaraq həm max, həm də min olaraq təyin olunur. Daha sonra dövr yalnız bu başlanğıc dəyərə əsaslanaraq müqayisələr aparır.
Bu yanaşma daha etibarlı və dinamikdir, çünki massiv istənilən dəyərləri ehtiva edə bilər (hətta mənfi ədədlər də daxil olmaqla).

2. Dövrün başlanğıcının optimallaşdırılması:
Dövrü 0-dan deyil, 1-dən başlatmaq da əlavə bir üstünlük yaradır:

İlk elementi artıq dövr xaricində oxuduğumuz üçün, onu bir daha dövr daxilində təkrar oxumağa ehtiyac qalmır.
Bu, həm kodun aydınlığını artırır, həm də əlavə əməliyyatların qarşısını alır.

3. Kod Mühəndisliyi Prinsipi (Best Practice):
Dəyişənlərə mümkün qədər doğru başlanğıc dəyərləri təyin etmək proqramlaşdırmada yaxşı bir vərdişdir. Əgər max və min kimi dəyərlər dövr daxilində təyin edilsə, başlanğıcda lazımsız müqayisələr və səhvlər yarana bilər.

mmirzaagha

E10000

Düzgün Tətbiq:
Sənin kodunun tam optimallaşdırılmış versiyası:

Console.WriteLine("Neche eded daxil edeceksiniz? : ");
int size = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
int[] array = new int[size];

// İlk elementi oxuyuruq və max/min olaraq təyin edirik.
Console.WriteLine("Massivin 1 - ci deyeri: ");
array[0] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
int max = array[0];
int min = array[0];

// Dövr yalnız qalan elementlər üçün işləyir.
for (int i = 1; i < size; i++)
{
    Console.WriteLine($"Massivin {i + 1} - ci deyeri: ");
    array[i] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());

    if (array[i] > max)
    {
        max = array[i];
    }

    if (array[i] < min)
    {
        min = array[i];
    }
}

Console.WriteLine($"Massivin en boyuk deyeri: {max}");
Console.WriteLine($"Massivin en kicik deyeri: {min}");

Nəticə:
Bu dəyişikliklər ilə:

Minimum və maksimum dəyərlər həmişə düzgün hesablanır.
Dövr daha aydın və səmərəli işləyir.
Kod istənilən dəyərlər üçün işlək qalır.

İndi sən də bu prinsipləri öz kodlarında tətbiq etməyə çalış və fərqi hiss et! 😉

E10000

💓 cox sagolun deyerli fikirler ve izahiniz ucun minnetdaram

mmirzaagha

E10000 Problem deyil, buyurun.

mmirzaagha

Massivlərə aid dərsdə edə biləcəyin son tapşırıqlar:

Massivin orta qiymətini hesablayan proqram.
Massivdəki ədədləri sıralayan proqram (artan və azalan formada).
Massivdəki tək və cüt ədədləri ayrı-ayrı massivlərə yazmaq.
Massivdə müəyyən bir ədədin neçə dəfə təkrarlandığını tapmaq.
Massivin tərsinə çevrilməsi.

Bu tapşırıqlar massivlər haqqında biliklərini gücləndirəcək və döngü məntiqini daha yaxşı başa düşməyinə kömək edəcək.

mmirzaagha

📌 Massivdəki ədədləri sıralayan proqram (artan və azalan formada).

Bubble sort istifadə edərək.
Azalan formada:

Console.WriteLine("Neche eded daxil edeceksiniz?");
int size =  Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
int[] array = new int[size];

for(int i = 0; i < size; i++)
{
    Console.WriteLine($"Massivin  {i + 1} -ci ededini daxil edin: ");
    array[i] = Convert.ToInt32(Console.ReadLine());
}
Console.WriteLine("Daxil edilmiş massiv elemetləri:");
foreach (int i in array)
{
    Console.WriteLine(i);
}

for (int i = 0; i < array.Length-1; i++)
{
    for(int j = 0; j < array.Length-i-1; j++)
    {
        if (array[j] < array[j+1])
        {
            int temp = array[j];
            array[j] = array[j + 1];
            array[j+1] = temp;
        }
    }
}

foreach(int item in array)
{
    Console.WriteLine($"Siralanmish Massiv: {item}");
}

mmirzaagha

➡️ Massivlər (Arrays)

Bu dərsdə öyrənəcəksən:
Massiv nədir və niyə istifadə olunur
Necə elan edilir və dəyərlərlə doldurulur
for, foreach ilə necə oxunur
Sadə nümunələr (toplama, maksimum tapmaq və s.)

🧩 1. Massiv nədir?

Massiv (Array) — eyni tipdə bir neçə məlumatı tək dəyişən daxilində saxlamağa imkan verir.

Məsələn:
int[] numbers = { 10, 20, 30, 40, 50 };

Burada:

int[] — massiv elanıdır (tipləri int olacaq)
{10, 20, 30, 40, 50} — dəyərlərdir
numbers — massiv adıdır

Massivdə indekslər sıfırdan başlayır, yəni:

numbers[0] = 10
numbers[1] = 20
numbers[2] = 30
...

🧠 2. Massivə daxil olmaq

Console.WriteLine(numbers[2]);  // Çıxış: 30
numbers[4] = 100;               // 5-ci elementi dəyişdik

🔁 3. Döngü ilə bütün elementləri çap etmək

for (int i = 0; i < numbers.Length; i++)
{
    Console.WriteLine(numbers[i]);
}

Və ya daha sadə:

foreach (int num in numbers)
{
    Console.WriteLine(num);
}

🧮 4. İstifadə nümunəsi – Massivdəki ədədlərin cəmini tapmaq

int[] arr = { 3, 6, 9, 12 };
int sum = 0;

for (int i = 0; i < arr.Length; i++)
{
    sum += arr[i];
}
Console.WriteLine("Cəm: " + sum);

İndi sən yaz:
Sadə bir massiv yaradıb (int[] tipi ilə), istifadəçidən 5 ədəd al və onların cəmini ekrana çıxart.

Yeni tapşırıq:
🧮 İstifadəçidən massivin ölçüsünü və elementlərini Console.ReadLine() ilə al, sonra cəmi və orta qiyməti (average) hesabla.